Makale Nasıl Yazılır?

 

(kaynak:  http://medline.pleksus.com.tr/makalenasilyazilir.php)

 

I-ÇALIŞMA PROTOKOLÜNÜN YAZIMI

  1. Çalışma konusu
    • Esas araştırma konusu okuyucu için önemli ve ilginç mi?
    • Bu soruya cevap vermek için elinizde yeterli literatür var mı?
    • Araştırma ekibinizi kurdunuz mu?
    • Çalışmanın danışmanı var mı?
  2. Literatür taraması
    • Çalışmak istediğiniz konuda sizden daha önce yapılmış çalışmaların saptanması oldukça önemlidir.
    • Benzer çalışmaların varlığı araştırmacının hevesini kırmamalıdır.
    • Eskiden yapılmış çalışmaların metodolojik hataları ve konunun gündemden düşmüş olması aksine sizi aynı konuda daha iyi bir çalışma yapmaya yöneltmelidir.
    • Ancak tüm bunların saptanması için geniş bir literatür taraması vazgeçilmez bir unsurdur.
    • Diğer yandan herhangi bir medline taraması ile elde edilen bilgilerle bir makalenin metodolojik zaaflarının saptanamayacağı unutulmamalı ve makalenin kendisine ulaşmadan sadece medline taraması ile elde edilen özetlerle o makale hakkında herhangi bir yorum yapılamıyacağı unutulmamalıdır.
  3. Metodoloji
    • Problemin tanımı: Çalışmanın ana amacının belirlenmesi.
    • Hipotezin tanımı: H0 (farksızlık, null) hipotezi: Örnek: sigara içimi ile akciğer kanseri arasında bir ilişki yoktur. HA (farklılık, alternatif) hipotezi: Örnek: sigara içimi ile akciğer kanseri arasında bir ilişki vardır.
    • Çalışma düzeni: Çalışmanın amacı ve hipotezine en uygun çalışma düzeni bulunmalıdır.
    • Çalışma örneği (evren, hastalar, v.b.)
    • Araştırmanın amacına cevap verecek büyüklükte,
    • Araştırmanın amacına uygun,
    • Evreni temsil edebilen,
    • Tercihen birçok merkezden seçilmiş olmalıdır.
    • Müdahele
    • Randomize,
    • Plasebo-kontrollü,
    • Doz-cevap ilişkisinin ortaya konabileceği,
    • Kör (hasta, klinisyen ve hatta istatistik analizi yapan kişinin müdahale türünden bilgisinin olmadığı) olmalıdır.
    • Ölçüm
    • İyi tanımlanmış,
    • Özgün,
    • Tarafsız,
    • Bağımsız bir gözlemci tarafından ölçülebilen,
    • Tercihen prospektif olarak ölçülmüş,
    • İyi hazırlanmış ve karıştırıcı faktörleri de dikkate alan geniş bir veri tabanı içinde değerlendirilmelidir.
    • Çalışmaların reddedilmesinin en önemli sebebi metodolojik hatalardır.

II-VERİLERİN TOPLANMASI VE İSTATİSTİK ANALİZ

  • İyi bir anket/araştırma formu iyi veri toplanmasının garantisidir.
  • Veri toplama
    • Düzenli ve gelişmiş bir veri formu hazırlanması
    • Soruların açık uçlu ve yansız olması
    • Cevap oranlarının arttırılması
    • Gözlemciler arası (inter-observer) ve gözlemci içi (intra-observer) güvenilirlik (reliability) analizi
    • Geçerlilik (validity) analizi
    • Standart referanslar ile teşhis ve prosedürlerin kodlanması (ör: ICD).
  • Denek büyüklüğü ve güç (sample size ve power) hesaplamaları
  • Randomizasyon/Körleme/Gizlilik
  • Hedef (end point/outcome) ölçümü
    • Analiz birimlerinin seçilmesi
    • Karıştırıcı (confounding) faktörlerin kestirimi, ve buna göre ayarlamalar
    • Değişkenlerin sınıflaması, bağımsız ve bağımlı değişkenlerin tanımı
    • Değişkenlerin mümkün olduğunca ölçülebilir olmasının sağlanması
  • Verinin tipine göre (numerik, nominal, ordinal) uygun istatistik yöntemler

Bias: Çalışılan örneğin temsil edilebilirliğini azaltır

Hata: Random, Sistematik

Bias

  • Seçilme (selection): Çalışmaya alınanlar ile alınmayanların aynı özellikte olmamasına bağlı bias
  • Cevap (response): Çalışma anketine cevap verenler ile vermeyenlerin aynı özellikte olmamasına bağlı bias
  • Bilgi (information): Risk faktörü olanların daha dikkatli takip edilmesine bağlı bias
  • Hatırlama (recall): Maruziyet (exposure) öyküsünün hatırlanmasındaki farka bağlı bias
  • Karıştırıcı (confounding): Karıştırıcı faktörün varlığına bağlı bias
  • Aşınma (attrition): Çalışmadan ayrılanlar ile çalışmayı tamamlayanların aynı özelliklerde olmamasına bağlı bias
  • Berkson's: Hastaneye yatırılanlar ile toplumun geneli arasındaki farklardan kaynaklanan bias
  • Neyman's: Prevalansı insidansa göre yüksek olan kronik hastalarda hastalığı uzatan ancak hastalığa sebep olmayan faktörlerin sayısının çok bulunması
  • Diğer bias tipleri:
    • Örnekleme
    • Çalışmaya alınma
    • Veri toplanması
    • Basım (pozitif sonuçların, negatif sonuçlara göre basıma daha fazla kabul edilmesi)
    • Hakem (tanınmayan yazar ve tanınmayan ülkeden gelen yazıların yayınlanma şansının daha düşük oluşu)
    • Destekleyici (sponsor)
    • Tanınmayan/bilinmeyen

III-YAZIM

Yazının Şekillenmesi

  • Araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve sonlandırılması aşamalarına katkıda bulunan araştırmacılar, araştırmanın sonunda doğal olarak makalenin yazarı olmaya hak kazanırlar. Araştırma ile doğrudan ilgisi ve/veya sorumluluğu olmayan kişiler makaleye yazar olarak yazılmamalıdır. Bazı yazılarda çalışmaya alınan hasta sayısından daha fazla sayıda yazar olmakta ve bu da yazının güvenilirliğini azaltmaktadır.
  • Araştırmanın bitimini takiben, yazarların makaledeki isim hakkı ve sırası, tüm yazarların görüşünün ve onayının alındığı bir toplantıda belirlenmelidir.
  • Makaleye konulacak yazar isimleri ve sıralarının önceden belirlenmesinin ve kesinleştirilmesinin önemi büyüktür. Yazının kabul edilmesi sonrasında, yazıdan yazar ismi çıkarma, ilk halinde yer almayan bir yazar ismi ekleme ve/veya isim sırası üzerinde değişiklik şansınız yoktur. Bu konudaki ısrarcı tutum, isteğinizin kabul edilmemesinin yanında, editörün etik açıdan sorumluluk altına girmeyerek yazınızı geri iade etme tehlikesini de beraberinde getirebilir.
  • Yazının her bölümü (Başlık sayfası / Özet / Giriş / Materyel-Metod / Sonuçlar / Tartışma /Kaynaklar v.b.) ayrı sayfada başlamalıdır.
  • Yazı kısa yazılmalıdır
    • Giriş/Tartışma bölümleri gerektiğinden uzun yazılmaya, Materyel-Metod, Sonuç bölümleri de gerektiğinden kısa yazılmaya meyillidir. Bundan kaçınılmalıdır.
    • Bunun önlenmesi ve standardizasyon sağlanması amacıyla, belli başlı dergiler yollanan makaleler için kelime sayısını kısıtlamaktadır (ör: NEJM <3000, BMJ <2000).
    • Yazıyı gereğinden uzun tutmanın bir tehlikesi de bazı dergilerde basım sınırının üzerindeki her sayfa için alınan fazla sayfa ücretidir.

 

Sayfa sayısı

Üst mektup (Cover letter)

1

Telif hakkı devir formu (Copyright transfer form)

1

Başlık sayfası (Title page)

1

Özet-Anahtar kelimeler (Abstract-Key words)

1

Yazı (Text)

 

Giriş (Introduction)

1

Materyel-Metod (Material and Method)

3-4

Sonuçlar (Results)

2-3

Tartışma-Çıkarımlar (Discussion-Conclusions)

2-3

Bilgilendirme (Acknowledgement)

1

Kaynaklar (References)

3

Tablolar (Tables)

3

Şekil başlıkları (Figure legends)

1

Şekiller (Figures)

2-3

Toplam

25-30

Başlık

  • Basit, kısa, ilginç olmalıdır.
  • 10-12 kelimeyi geçmemelidir.
  • Göz alıcı olmalıdır.
  • Gramer olarak doğru olmalıdır.
  • Hedef derginin okuyucusuna doğru hitap etmelidir.
  • Buyurucu olmamalıdır.
  • Çalışma amacı ile uyumlu olmalıdır.
  • Çalışma düzenine işaret etmelidir.
  • Makalenin konusunu (sonuçlarını değil) yansıtmalıdır.
  • Genelde kabul görmeyen kısaltma içermemelidir.

Özet

  • Çoğu kişi bir makalenin önce (veya sadece) özetini okur.
  • İyi bir özet, özgün, makaleyi temsil eden ve hedef dergi için uygun bir şekilde düzenlenmiş olmalıdır.
  • Birinci cümlede problemin tanımı yapılır. Amaçlar yeterince ve basitçe tanımlanır. Sonra çalışmanın nasıl yürütüldüğü ve son olarak da önemli sonuçlar ve en önemli olarak da çıkarımlar tanımlanır.
  • Hedef derginin kurallarına uygun olarak "Structured" (Background / Aim / Methods / Results / Discussion / Conclusion, alt başlıklarından oluşan) veya "Unstructured" (alt başlıksız) olabilir.
  • Kısa olmalıdır: <250 kelime (Structured), <150 kelime (Unstructured).
  • Özette makale içinde kullanılan cümleleri aynen kullanmaktan kaçınmalıdır.
  • Özetin içine kısaltma, referans, şekil, tablo ve sitasyon konulmamalıdır.
  • Sonuna İndeks Medikus'un Medical Subject Headings (MESH) başlığı altında yer alan 3-10 adet anahtar kelime (key words) eklenmelidir.

Giriş

  • İyi bir araştırma makalesinin giriş bölümü, hakemi uyandırmayı hedefleyen "gökgürültüsü" şiddetinde olmalıdır (çoğu hakemin yazınızı en uygunsuz saatte, bir iş gününün sonunda, canı sıkkın, ön yargılı ve hatta uykulu olarak okuduğunu unutmayın).
  • Tarz olarak hayalperest, duygusal ve heyecanlı olunmalı ancak abartılı ve taklitçi olunmamalıdır.
  • İlk cümle çok önemlidir. Okuyucuyu kavramalıdır.
  • Önce, makalenin işaret edeceği problemin tanımına genel ama kısa bir yaklaşım yapılmalıdır.
  • Sonraki cümlelerde problemi ele almaya yardımcı olacak daha önceki çalışmalar tanımlanmalıdır.

Materyel ve Metod

  • Materyel ve Metod, yazılması en kolay bölümdür, çünkü araştırma protokolü kapsamında, çalışma süresince ne yapıldıysa o yazılacaktır.
  • Ancak ilginçtir ki, bir yazının reddinin en önemli sebebi de zayıf ve/veya yetersiz bir Material ve Metod bölümüdür.

Alt başlıklar

  • Çalışma türü: Retrospektif-Prospektif, Değişkenlerin tanımlanması, Veri toplanması, Çalışma yeri ayrıntılı olarak verilmelidir.
  • Çalışmaya alınma kriterleri (Eligibility): Hasta kaynağı, Çalışmaya alınma ve çalışma dışı bırakılma kriterleri (inclusion-exclusion criteria), Çalışmanın başlama ve bitiş tarihi detaylı olarak yazılmalıdır.
  • Randomizasyon ve Körleme (Randomization & Blinding): Randomizasyon ve körleme uygulandıysa detaylı açıklama yapılmalı, bilgilendirilmiş olurun (informed consent) alınıp alınmadığı belirtilmelidir.
  • Müdahele ve Uyum: İlaç-müdahalenin detayları, ilaç üretici firmanın detayları, klinik testlerin detayları verilmelidir.
  • Hedeflerin tanımı ve değerlendirilme yöntemleri açıkça yazılmalıdır.
  • Denek büyüklüğü ve Güç (sample size ve power) hesaplamaları açıkça belirtilmelidir.
  • İstatistik analiz: Uygun analiz kullanılmalı, bias'dan kaçınılmalı, tüm istatistik yöntemler açıkça yazılmalı, yeterince detaylı ancak uzun olmadan, tekrarlanabilen (reproducible) ayrıntılar verilmelidir.

Sonuçlar

  • Birinci cümlede "çalışmaya alınma kriterlerine" uyan ve çalışmaya alınan hasta sayısı hakkında bilgi verilmelidir. Çalışma dışı kalan hastaların sayısı ve nedenleri verilmelidir. Çalışmaya alınan hastaların müdahele öncesi demografik (yaş, cins, v.b.) ve klinik (boy, kilo, BMI v.b.) özellikleri bir tabloda verilmelidir.
  • Bulguların heyecanı olmalı, düz ve sıkıcı olmamalıdır.
  • Okuma kolaylığı açısından Sonuç bölümü alt başlıkları içermelidir.
  • Sonuçların verilme yeri Sonuç bölümüdür. Sonuçlarda bahsedilmeyen bir bulgu kesinlikle Tartışma da veya Özette verilmemelidir.
  • Önemli bulgular yazıya, sıkıcı ve yığın rakamlar, detaylar tabloya konmalıdır.
  • Basit, kolay okunabilen Tablo-Şekil kullanımı önemlidir.
  • Rakam yığınları, tablolarda, ve ustaca düzenlenmiş, şık, anlaşılması kolay grafiklerde verilmelidir.
  • Odds oranı ve rölatif risk oranı ile %95 güven aralığı (95% confidence interval) verilmelidir. Ortalama ile standart deviasyon (SD) veya ortalamanın standart hatası (SEM), ortanca ile range ve/veya çeyrekler arası aralık (IQR) belirtilmelidir. Eğer sadece dağılımı belirtilen sayı verilecekse rakamın yanında yüzde değeri de [ n(%)] verilmelidir.
  • P değerlerinin mutlak değerleri verilmelidir (ör: p=0.043), p<0.05 ifadesini kullanmaktan kaçınılmalıdır. Eğer p değeri 0.001'den küçük ise p<0.001 olarak yazılabilir.
  • Kişi tanımlamaları diplomatik olmalıdır (ör: diabetics® patients with diabetes).
  • Sayısal ifadelerde virgülden sonra yazılacak anlamlı rakam sayısı belirlenmeli (1, 2 veya 3) ve tüm yazı boyunca aynı olmasına dikkat edilmelidir (ör: 7.4, 7.43 veya 7.429).

Tablolar

  • Hakemler sıklıkla ilk olarak Tablo ve Şekillere bakarlar.
  • Yüksek kaliteli bir tablo yazının yayınlanma şansını arttırır.
  • Tablolar sayılarla dolu ve karışık olmamalı, basit ve kolay anlaşılır olmalıdır.
  • Yazı içinde ve Tablodaki veriler birbirini tekrarlamamalıdır.
  • Tablo açıklamaları uygun olmalıdır
  • Bağımlı değişkenler sütunlarda, bağımsız değişkenler satırlarda yer almalıdır.
  • Her değişken için birim tanımlanmış olmalıdır.
  • Değerler±SD (veya SEM), range (veya IQR) veya %95 güven aralığı ile ifade edilmiş olmalıdır.
  • Değerlerin yuvarlanması (anlamlı rakam) uygun yapılmış olmalıdır.
  • Kesin p değerlerini içermelidir.
  • Tabloda kısaltma kullanmakdan kaçınılmalı, eğer muhakkak kullanılması gerekiyorsa dipnotta belirtilmelidir.
  • Dipnotlara işaretler belirli sırada konulmalıdır: *, †, ‡, §, ¦, , **, ††, ‡‡, §§, ¦¦,
  • Stili, hedef dergi formatına uygun olmalıdır.
  • Çift aralıklı olmalıdır.
  • Vertikal çizgi olmamalıdır.
  • Pattern boyaması olmamalıdır.

Şekil-Grafik

  • Çoğu okuyucu, sayfalarca yazı yerine öncelikle ve sadece Şekillere bakmayı tercih eder.
  • Şekiller de, Tablo'da olduğu gibi yazının içinde verilmemiş bilgiyi göstermelidir.
  • Hangi tip veriye hangi grafiğin uygun olacağının seçilmesi kritiktir. Sanatçı titizliği gerektirir.
  • Birçok çeşitli şekil vardır: Grafik, Diagram, Akış şeması, Fotoğraf, Radyolojik görüntü, Mikrografi, Anatomik çizimler, Aile ağacı v.b.
  • Grafik çizimler: Bar, Pie, Çizgi, Scatterplot, Histogram. Multivariate analizler için 2 boyutlu bar grafik, Etkileşim grafiği için 3 boyutlu etkileşim grafiği.
  • Akış şeması (flow-chart) çalışmanın yürütülmesini anlaşılır kılmak için yapılır.
  • Dağılım (scatter) grafiği iki sürekli değişkenin ilişkisini gösterir.
  • Histogram tek bir değişkenin dağılımını gösterir
  • X axis'de bağımsız, Y axis'de bağımlı değişken olmalıdır.
  • Kesin p değerleri verilmelidir.
  • Her alt grubun içindeki denek sayısı gösterilmelidir.
  • Kolay okunabilir olması için çizgiler kalın ve yazılar büyük puntoda olmalıdır.
  • Aks etiketi (axis label) anlaşılması kolay olmalıdır.
  • Şekil başlığı (figure legend) ayrıntılı, kolay anlaşılabilir olmalıdır.
  • Şekillerin arka sayfasına üst tarafı işaret eden "­ Top" ifadesi eklenmelidir.

Tartışma

  • Giriş/Sonuç/Tartışma'da tekrardan kaçınılmalıdır.
  • Çalışmanın ön sonuç mu yoksa kesin sonuç mu olduğu ilk fırsatta belirtilmelidir.
  • Tartışma, yazının yeni bir bulgu sunduğuna dair bir cümle ile başlamalıdır. Kesinlikle sıkıcı tarih dersi ile başlamamalıdır.
  • Tartışma, sonuçların yorumlandığı ve daha önce yayımlanan yayınlar ile karşılaştırıldığı yerdir. Sonuçlarda verilmeyen hiçbir bulgu Tartışmaya konmamalıdır.
  • Hakemin "bu yazıda yeni bir şey yok" demesine izin verilmemelidir. Orijinal olmayan, tahmin edilebilen ve bulgularla desteklenmeyen çıkarımlar, yazının reddedilmesini garanti eder.
  • Daha önceden yayımlanan bulgularla çelişen sonuçlarınız varsa bu çalışmaları aşağılamayın. Unutmayın ki sizin yazınızın hakemi bu çalışmaların yazarları olabilir.
  • Okuyucu ile tartışıyor gibi yazılmalıdır. Hataları ve eksikleri kabul etmeye hazır olunmalı ve mütevazi olmaya özen gösterilmelidir.
  • Bulguların ve yorumların yenilikler içerdiğini ısrarla söylenmelidir. Karıştırıcı (confounding) faktörlerin etkisine dair hakemlerin bu konudaki eleştirileri önceden tahmin edilmeli ve tartışmada bunlar açıklanmalıdır.
  • Bulguların klinik uygulamaya uyarlanabilirliği muhakkak açıklanmalıdır.
  • Tartışma gereğinden fazla uzatılmamalıdır. Kelime salatasından kaçılmalıdır. Şüpheli ifadeler içeren bölümler yazıdan çıkarılmalı ve başka bir dosya altında saklanmalıdır. Sonra, bu bölümlerin çıkarılmış olduğu hali bir daha okunurak yazıya son şekli verilmelidir.
  • Spekülasyondan kaçınılmalı, ancak yapılması gerekiyorsa zekice yapılmalıdır.
  • Sonuçlarına alternatif açıklamalar bulunmalıdır (şeytanın avukatlığı yapılmalıdır). Hakemi kandırmaya çalışmamalı, ve gerekirse itirafda bulunulmalı (çalışmanın kısıtlılığı, henüz açık olmayan problemleri işaret eden yorumlar, v.b.) ancak teslim bayrağı da çekilmemelidir.
  • En büyük kozlardan biri daha önce yayınlanmış yazılardaki metodolojik hatalar, eksiklikler ve zaaflardır. Bunlar dikkatle bulunup tartışılmalıdır.
  • İddialı terimlerden kaçılmalıdır. Diplomatik olunmalıdır (ör: "prove" yerine "indicate", "solves the problem" yerine "brings a solution to the problem").
  • Uzun süreli takip içeren çalışmalarda, takip süresi muhakkak tartışılmalıdır.
  • Kontrol grubu yoksa literatür bilgisi ölçülü ifadelerle kullanılmalıdır.
  • Öngörülmeyen ama bulunan sürpriz sonuçların tartışılması unutulmamalıdır.

Çıkarımlar (Conclusions)

  • İyi bir araştırma makalesi "gökgürültüsü" ile başlayıp "şimşekle" bitmelidir.
  • Böylece, yazının sonunda okuyucunun kafasında ışıklar belirmesi sağlanmalıdır.
  • Çıkarımlar açık, kesin, haddini aşmayan, sonuçlar ile tamamen uyumlu, ve çarpıcı olmalıdır.
  • Ancak unutmayın ki sonuçlar ile desteklenmeyen çıkarımlar, makalenin reddi için en önemli sebeplerinden biridir.
  • Çıkarımların klinik olarak uygulanabilirliği ve kazançları muhakkak vurgulanmalıdır.
  • Hakemin her an "eee nolmuş yani" sorusu ile karşılaşacağınız unutulmamalıdır.
  • Bulduğunuz sonuçların ışığında ileri çalışmaların gerektiği durumlar sebepleri ile anlatılmalıdır. Böylece, hakemin sizin hakkınızda "çalışmanız ile dünyayı kurtardığınızı" düşünmesi engellenmiş olur.

Kaynaklar

  • Çoğu yazar editörlerin referans bölümüne dikkatle baktığını bilmemektedir. Referansların hedef derginin formatına uygun olarak yazılması gereklidir. Dergiler arası kurallar değişik olabilir. Örneğin bazı dergiler, basılmamış yazıları ve bir dergide yayınlanmamış kongre tebliğ özetlerini kaynak olarak kabul etmemektedir.
  • Makale içi referans numaraları ile referansların sırasının kesinlikle tutarlı olması gerekir. Aksi durumda hakem ve editör, araştırmanız ve yazınız ile yeteri derece özenli olmadığınızı düşünebilirler.
  • İdeal referans sayısı 20-40 arasıdır. Çoğu dergi 25'in üstünde referansı önermemektedir. Referansların sadece güncel olması değil o konuda yapılmış en önemli çalışmaları da (eski tarihli olsa da) içermesi gerektiğinden, kaynak seçiminin dikkatle yapılması gerekir.
  • Yazının içine referans konulması, derginin stiline göre, (x) veya [ x] veya xxx teklinde olabilir.
  • Çoğu dergi, makale içinde yazar isminden hemen sonra sitasyon konulmasını istemektedir (ör: Johnsonet al (11) have claimed...).

Referans sistemleri

Üç önemli referans sistemi vardır:

    1. Sitasyon sırasına göre (Vancouver): Yazıda geçiş sırasına göre dizilen referans sistemidir.
    2. Yazar sırasına göre (Harvard): Kaynakların ilk yazarın soyadına göre alfabetik olarak dizilmesine dayalı sistemdir. Yazının içine yazarın soyadı ve yazının yılı konarak sitasyon yapılır.
    3. Alfabe-Numara sistemi: Harvard sistemindeki gibidir, ancak yazının içine yazarın soyadı yerine referans numarası konulur.
      • Dergi isimlerinin İndeks Medikus'a uygun şekilde kısaltılması gerekir.
      • Yazı içinde bir yazar ve diğer arkadaşlarının yazılması için ilk yazarın soyadı+et al formatı "et al.", "et al", "et al" gibi yazılabilir.
      • Bazı dergilerde et al. yerine soyadı+"associates/colleagues/co-workers" tercih edilir.

Referans çeşitleri

Dergi makaleleri (Journal articles)

  1. Standard dergi makalesi (journal article): Goate AM, Haynes IR, Owen MJ, et al. Predisposing locus for Alzheimer's disease on chromosome 2 Lancet 1989;1:352-5.
  2. Yazar bir kuruluş ise (organization as author): The Royal Marsden Hospital Bone Marrow Transplantation Team. Failure of syngeneic bone marrow graft without preconditioning in post hepatitis marrow aplasia. Lancet 1977;2:742-4.
  3. Yazar ismi verilmemişse (no author given): Coffee drinking and cancer for the pancreas (editorial). BMJ 1991;283:628.
  4. Yazı dergi ekinde (supplement) çıkmışsa: Magni F, Rossoni G, Berti F. BN-52021 protects guinea pig from heart anaphylaxis. Pharmacol Res Commun 1988;20 Suppl 5:75-8.
  5. . Yazı dergi eki içeren bir sayıda çıkmışsa (issue with supplement): Gardos G, Cole JO, Haskell D, et al. The natural history of tardive dyskinesia. J Clin Psychopharmacol 1988;8(4 Suppl):31S-37S.
  6. Yazı bölümlü ciltte çıkmışsa (volume with part): Hanly C. Metaphysics and innateness: a psychoanalytic perspective. Int J Psychoanal 1988;69(Pt 3):389-99.
  7. Yazı bölümlü sayıda çıkmışsa (issue with part): Edwards L, Meyskens F, Levine N. Effect of oral isotretinoin on dysplastic nevi. J Am Acad Dermatol 1989;20(2 Pt 1):257-60.
  8. Yazı cilt numarası olmayan sayıda çıkmışsa (issue with no volume): Baumeister A. Origins and control of stereotyped movements. Monogr Am Assoc Ment Defic 1978;(3):353-84.
  9. Yazıda sayı ve cilt numarası yoksa (no issue or volume): Donoek K. Skiing in and through the history of medicine. Nord Medicinhist Arsb 1982;86-100.

Kitap ve Diğer Monograflar (books and other monographs)

  1. Sadece yazar (personal authors): Colson JH, Armour WJ. Sports injuries and their treatment. 2nd rev. ed. London: S. Paul, 1986.
  2. Editör(ler)in yazar olması (editor(s), compiler as author): Diener HL, Wilkinson M, editors. Drug induced headache. New York: Springer-Verlag, 1988.
  3. Bir kuruluşun yazar ve basımcı olması (organization as author and publisher): Virginia Law Foundation. The medical and legal implications of AIDS. Charlottesville: The Foundation, 1987.
  4. Kitap bölümü (chapter in a book): Weinstein L, Swartz MN. Pathologic properties of invading microorganisms. In: Sodeman WA Jr. Sodeman WA, editors. Pathologic physiology: mechanisms of disease. Philadelphia: Saunders, 1974;457-72.
  5. Konferans tebliğleri (conference proceedings): Vivian VL, editor. Child abuse and neglect: a medical community response. Proceedings of the First AMA National Conference on Child Abuse and Neglect; 1984 Mar 30-31; Chicago.: American Medical Association, 1985.
  6. Konferans makalesi (conference paper): Harley NH. Comparing radon daughter dosimetric and risk models. In: Gammage RB, Kaye SV, editors. Indoor air and human health. Proceedings of the Seventh Life Sciences Symposium; 1984 Oct 29-31; Knoxville (TN). Chelsea (MI): Lewis, 1985;69-78.
  7. Bilimsel ve teknik rapor (scientific and technical report): Akutsu T. Total heart replacement device. Bethesda (MD): National Institutes of Health, National Heart and Lung Institute; 1974 Apr. Report No.: NIH-NHLI-69-2185-4.

Dergi seçimi

Yazınızı, çalışmanızın gücüne uygun, konu ile ilgili ve okuyucuya en uygun dergiye yollamalısınız. Bu alandaki en iyi dergi, yazınızı yollayacağınız en uygun dergi olmayabilir.

Dergi seçiminde

  1. Okuyucunun ilgisi,
  2. Dağıtım sahası ve sayısı,
  3. İndeks medikus'da yer alıp almadığı, diğer indekslere girip girmediği
  4. İmpakt faktör (Dergide çıkan yazılara son 2 sene içinde kaç kez atıfda bulunulduğu/son 2 senede dergide çıkan toplam yazı sayısı),
  5. Kabul etme oranı (Dergide basıma kabul edilen yazı sayısı/Dergiye gelen tüm yazı sayısı),
  6. Basım için geçen süre,
  7. Derginin yazarlardan uyulmasını istediği kurallar (Uniform Requirements for Manuscripts submitted to Biomedical Journals), dikkate alınmalıdır.

Eleştiriden kaçınma

Tıbbi yazıların tıbbi dergilerde tarafsız hakemler tarafından değerlendirilmesi aşamasına "peer review" adı verilir. Bu bağımsız ve tarafsız eleştiri mekanizması, dergilerde basılmak amacıyla yollanan yazılar arasında rekabet yaratmayı ve kaliteyi arttırmayı hedefleyen bir süreçtir, ve uluslararası tüm dergilerde istisnasız olarak uygulanmaktadır. Hakem olarak, yazının içerdiği araştırma konusunda dünya çapında deneyimli uzman kişiler görevlendirilmekte ve bu kişiler bir yazıyı hem içerik hem de biçim açısından yüksek düzeyde (ve sıklıkla da acımasızca) eleştirebilecek, yetkin ve deneyimli araştırmacılar olmaktadırlar. Bu sebeplerden dolayı, tıbbi araştırma makalesinin yazımı esnasında ve bir dergiye değerlendirmeye gönderme öncesinde belli başlı hakem eleştirilerinin dikkate alınması ve bunlardan kaçınılması yazının kabul edilme olasılığını büyük ölçüde arttıracaktır. Hakemlerin yazılarda sıklıkla eksik gördükleri konular ve eleştirileri

  • Amaç
    • Orijinal olmaması
    • Bilinenlerin tekrarı olması, yeterli yeni bulgu olmaması
    • Araştırma konusunun önemsiz olması
    • Araştırma konusunun uyumsuz olması
    • Okuyucu için düşük bir ilginin olması
    • Klinik önemi açısından yetersiz olması
  • Düzen
    • Hipotezin olmaması
    • Zayıf çalışma düzeni
    • Yetersiz metodoloji
    • Biaslı veri toplama veya yetersiz örnek sayısı
    • Kontrol grubunun olmaması
    • Karıştırıcı (confounding) faktörlerin gözönüne alınmamış olması
    • İstatistik yöntemlerin yetersiz/hatalı olması
    • Çok yönlü istatistik analiz yerine tek yönlü istatistik analiz yapılmış olması
  • Sonuçların prezentasyonu
    • Yetersiz odaklanma
    • Yetersiz organizasyon
    • Yetersiz yazım
    • Uzun ve kelime salatası tarzında olması
    • Dilbilgisi, yazım ve imla kurallarına uyulmaması
  • Bulguların yorumlanması
    • Desteklenmeyen çıkarımlar
    • Kontrol edilmemiş veri üzerine çıkarımlar
    • Verilerin haddini aşan yorumları
    • Bulguların pratik ile bağdaşmıyor olması
    • Sonuçların alternatif yorumlarının olmaması
    • Yetersiz tartışma
    • Tutarsızlıkların yetersiz tartışılması
    • Önemli bulguların enflasyonu

IV-EDİSYON

Bir yazının protokol planlaması/istatistik analiz/yazım aşaması bitince apar topar yollanması sıklıkla red ile sonuçlanmaktadır. Edisyon aşaması, yazının makyaj kısmıdır ve yazının kabul edilme şansını büyük ölçüde arttırır.

  • Edisyonun ilk aşaması, yazıyı bir başkasına okutmayı içerir. Bu bir deneme sınavıdır. Yazar kendi kafasındaki gerçeklerle yazdığı yazıyı tekrar okuduğunda yazının içerdiği anlamı değil de kendi fikirlerini algılamaya meyillidir. Unutulmamalıdır ki, bir yazının içindeki çelişkileri ve eksikleri konu ile ilgisi olmayan tarafsız bir kişi daha kolay farkedebilir.
  • Giriş ve Tartışmayı kısaltmaya, Materyel-Metod ve Sonuçları da uzatmayı düşünerek yazı tekrar değerlendirilmelidir.
  • Argo ve jargondan kaçınılmalıdır.
  • Fikirlerinizin en kısa nasıl ifade edilebileceğini bulmak için cümleler üzerinde zaman harcanmalıdır.
  • İngilizce dilbilgisi, yazım ve imla hatalarından kaçınılmalıdır.
  • Bir cümleye tercihen "it" ile başlanılmamalıdır.
  • Bir cümleye rakam ile başlamamaya özen gösterilmelidir.
  • Yazar kendisi sembol yaratmamalı, standard semboller kullanılmalıdır (ör: + (underline "+") yerine ± (Alt 0241).
  • Kelime sonlarında kesme (hyphenation) kullanılmamalıdır.
  • 21-99 arası rakamlarda hyphen kullanılması gerekir (ör: forty-four). Kesirlerde de hyphenation gerekir (ör: one-half.)
  • p değerleri bazen büyük (P), bazen de italik (p)yazılır. Derginin stiline uyulması gerekir.
  • Yazıya en az çift aralık verilmesi gerekir.
  • Sağa yatık yazı biçimi kullanılmamalıdır.
  • Puntosu 10'dan küçük yazı karakteri kullanılmamalıdır.
  • Yazıya başlık sayfası hariç sayfa numarası verilmesi unutulmamalıdır.
  • Kaliteli bir baskı ile yazının etkileyiciliği arttırılmalıdır.
  • Üst mektup unutulmamalıdır.
  • Yazının son halinde her nüshada herşeyin eksiksiz olduğu kontrol edilmelidir (Tablo, Şekil, v.b.).
  • İyi bir yazı stili, yolladığınız derginin editörünü "Bu makaleyi çok uğraşmadan basabilirim" diye düşündürür ve bu da editörün hakem seçiminde ve hakemlerin eleştirilerine karşı size daha iyi niyetli davranacağının garantisidir.

V-SON KONTROLLER

  • Yazı yollanmadan önce değişik günlerde ve günün değişik saatlerinde (ör: eşref saatte) birçok kez okunmalıdır.
  • Dilbilgisi, yazım ve imla hataları tekrar gözden geçirilmelidir.
  • Yazar isimleri ve sırası bir kez daha kontrol edilmelidir.
  • Tablo-Şekil sırası, Tablo-Şekil başlık ve altyazıları bir daha gözden geçirilmelidir.
  • Tüm hesaplamalar açık bir zihinle bir daha kontrol edilmelidir. Yazınızda saptanacak bir tek hesap hatası bile hakemlerde güvensizliğe ve yazınızın reddine yol açabilir.
  • Kafalarda soru işareti yaratan cümleleri değiştirmekten korkmamak gerekir. Gerekirse bu bölümleri tamamen çıkartmaktan da çekinilmemelidir. Şüphede olduğunuz fikirler varsa, hakemlere açığınızı yakalatmaktansa bu konulardan hiç bahsetmemeyi tercih etmeniz daha uygun olur. Unutmayın ki "söz gümüşse sükut altındır".