19 MAYIS 1919

I. Dünya Savaşı’ndan yenilgi ile çıkan Osmanlı Devleti 30 Ekim 1918 tarihinde koşulları çok ağır olan Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalamıştır. Antlaşmanın ardından İtilaf Devletleri İstanbul başta olmak üzere Anadolu’nun birçok bölgesini işgal etmiş, Yunan ordusu İzmir’e çıkmış, ülkedeki azınlıklar devletin bütünlüğünü parçalamak ve bir an önce çökmesini sağlamak için çalışmalarını hızlandırmışlardı. Saltanat ve halifelik makamında bulunan Padişah Vahdettin ve sadrazamı Damat Ferit de ulustan kopmuş ve çağdışı kalmış bir şekilde tahtı ve kendi yaşamlarını kurtarma çabasında idiler. İngiltere koruması, Amerikan mandası ve bölgesel bağımsızlık hareketleri kurtuluşun çareleri olarak görülüyordu.

Mustafa Kemal Atatürk bu gelişmeleri şöyle değerlendiriyordu:
“Osmanlı Devleti’nin temelleri çökmüş, ömrü tamamlanmış, ülke tamamen parçalanmıştı. Ortada bir avuç Türkün barındığı bir ata yurdu kalmıştı. Son sorun, bunun da bölünmesinin sağlanmaya çalışılmasıydı. Osmanlı Devleti, onun bağımsızlığı, padişah-halife, hükümet, bunların tamamı anlamsız sözlerden ibaretti. Bu durum karşısında ciddi ve gerçek bir tek karar vardı. O da ulusal egemenliğe dayalı, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk Devleti kurmak! İşte, daha İstanbul’dan çıkmadan önce düşündüğümüz ve Samsun’da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz uygulamasına başladığımız karar, bu karar olmuştur”.

19 Mayıs 1919, Anadolu’da yeni Türk Devleti’nin temellerinin fiilen atıldığı, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi’nin ve Türk Devriminin başladığı gündür. Türk Ulusu’nun onurlu, tam bağımsız ve uygar yaşamasını ilke edinen Mustafa Kemal Atatürk’ün hedefine varan yolda ilk adımdır. Kendi kaderine, Türk Ulusu’nun tarihine, çağımızın akışına değişik yönlerden şekil ve yön veren safhasının başladığı gündür.